Selasa, 03 Oktober 2023

Kaba Sutan Manangkerang (Bag.5)

 


Alah bajalan inyo baduo, lapeh di Haró Katunggalan, manjalang Kayu Nan Gadang, lah lapèh pulo dari sanan, manjalang Haua Nan Kuniang, lapèh nan dari Haua Kuniang manjalang Sigalapuăng Condong, lah tibo di Ula' Tanjuang Médan, di Lubuă' Antaro Dama, di tapi karang manjöjö, di tangah karang mahalintang, aianyo karuah-karuah kara', aianyo sanam-sanam dalam. 

Baru tibo inyö kasanan, maramèh limau hanyolai, lalu balimau kaduonyo: lah sudah inyo balimau bakato Poeti Boengo Kapèh : "O guru, si Andam Déwi ! elò' baganti kito mandi, ikölah banya' bangsat kini, namolah galanggang sadang rami, jangan binaso kito disiko, na' hambo mandi dahulu, pandangi de' guru bangsat lalu." 

Lalu mandi Poeti Boengö Kapèh, diragam malah kacimpuăng, kahilie kacimpuang kaki, kamudie' kacimpuang tangan : lah tahu urang di galanggang, bakató urang di galanggang : "Siduga' sidugi-dugi, sitaping bungo durian, nan congka' koh lah nan mandi, bunyi kacimpuang di tapian".

Lah puèh inyo de' mandi, kalou Poeti Boengo Kapèh, sambie bakato inyo sanan : "O guru, si Andam Déwi ! Bakampuih gandum malah guru, na' hambo bakain muri, mandi pulo malah guru, na' hambo bamain budi." 

Manyahui' Poeti Andam Déwi : "Ka' guru, si Boengo Kapèh ! urang manjire' di tapian, talata' didalam padi, ingè'-ingè' marintang ikan, samantaro hambo mandi." nankan katonyo Andam Déwi. 

Lorong ka Poeti Andam Déwi, lah dilurui' cincin di jari, dilipe' kain jó baju, disusun didalam mundam, mandilah inyo Andam Déwi. Lah diragam buni kacimpuang, bakacimpuăng caro Bangkinang, basaló kacimpuăng Batang Hari, döbaleh ana' tanggönyo, kahilie kacimpoeăng kaki, badörö lari ikan gadang, kamudie' kacimpuang tangan, tababa larinyo garieng, lari garieng mamintèh tanjuăng, tatagoen lari kulari, mandudu ana' pantau, galah baromba' mamacah tida', bahalun sampai kasubarang. 

Bakato Poeti Boengo Kapeh : "Si tapuang di laman kami, tampa' di kampuang na' rang Saló, kacimpuang paménan mandi, rasian paménan lalo' !"

Bakato juo Boengo Kapèh, bakato sambiě baibarat : "Ana' Sitiuang Bangkahulu, singgah manyasò' bungo inai, ragam kacimpuănglah dè' guru, hambo maningkah jo arinai." 

Lah tahu urang di galanggang, bakato urang di galanggang : 'Siduga' sidugi-dugi, sitapuăng bungo ambacang, ana' nan gènòng koh lah mandi, kacimpuang pai-pai datang." 

Lorong kapado Boengo Kapèh, bamain aka jangan budi, bamain tinggang jo bicaro, mundam talata' hampië pasie, cando tataruang inyo layangkan, talayang mundam masya' aie. Boengo Kapèh baralieh taga', taga' kajungui' tabing tinggi.

Lorong kapoeti Andam Dewi, tasirò' darah di dado, mamanyui' sampai kamuko, balari inyo kalua, dicalie' mundam tida' tampa'. Bakato Poeti Andam Déwi : "O guru, Poeti Boengo Kapeh ! kito sakampuăng sahalaman, kito nan samo-samo gadang, mangapo guru ba'itu ? kamano mundam den tadi ? ko' ta ulah parangai guru, haramlillah mundam den hilang, kito baduó nan disiko." nankan katonyo si Andam Déwi. 

Lalu manjawab Boengo Kapèh : "Luruh-luruih guntiang marawa, bukan ba' guntiang siba' baju, luruih-luruih mato da'awa, hambo manjawab buliah tantu." 

Manjawab pulo Andam Déwi: "Talukah katayo lai, garu palukah paningkala', ta' kami picayo lai, guru basumpah sadang gala'. 

Manjawab pulo Boengo Kapèh : "dangakan malah den katokan : Ana buayo dalam payo, mandi kalubua' batang aie, guru kò' tida' paracayo, marilah kalubua' salam aie" katonyo Poeti Boeng Kapèh. 

Manjawab Poeti Andam Déwi : 'Batuang sarumpun di halaman, katitian na' rang ka Judah, kito sakampuang sahalaman, manarjăh dandam tida' sudah". 

Bakato pulo Boengo Kapeh : "Putiah pinangnyo na' rang Lunto, sapè' di rumah rajo tuó, putiah tulang hambo ta' lupo, saki' di dunia lah basuo." 

Manjawab Poeti Andam Déwi : "O guru, si Boengo Kapeh ! dangakan sabuah lai : galabuk di padang baka, kain si Angsö ta' baragi, mabuak di dunia katabaka, malang cilako badan kami." 

Bakato Poeti Boengo Kapèh : "Manjalo kabuki' Putuih, kanai udang di jalo rape', dicancang nie' ta' kan putuih, dijariang angin ta' kan dape" nankan katonyo Boengo Kapèh. 

Manjawab Poeti Andam Déwi : "O guru, si Boengo Kapèh ! Boengo campago jo inango, katigo bungo panda' kaki, de' lamo hambolah lupo, alahmoh sampai masui' hati." 

Manjawab Poeti Boengo Kapèh : "ka' guru dangakan juo, bantang lapie' bantanglah tika, bantang nan tangah tigo halai, surang cadie' surang pandéka, surang pandéka tangah balai." 

Manjawab juo Andam Déwi : "Langi' ditemba' bintang kanai, tajatuah bintang karang tigo, bija' babauă samo pandai, lalu gayuang sarupo tida'.

Bakato Poeti Boengo Kapeh : "Sarie' dibaruăh sungai landai, kabe' sababan baduo, guru cadie' hambolah pandai, bajalan kito baduo."

Manjawab pulo Andam Déwi : 'Luruih aka di Buki' Guntuang, sungai Landai pintasan ruso, bacaka' upeh jo taduang, samo pandai bamain biso." 

Manjawab pulo Boengo Kapèh : "O guru, si Andam Déwi ! dangakan pulo de' guru : Baru halang hinggo di duku, tibo di duku maharinai, iolah garang gayuang guru, tibo di kuku jadi inai." 

Hari basarang tinggi juo; lalu bakato Andam Déwi : "O guru, si Boengo Kapèh ! Dicancang cancang tigo cancang, ditingke' tangah tigo tingke', dirantang rundieng ka panjang, èlò' dipunta na' nyo singke' nan katonyo Andam Déwi. 

Manjawab pulo Boengö Kapèh : "Dangakan bana sungguah-sungguah, usah kito batangka juo, kò' tantangan mundam guru, tumbuah malang di badan kito. De' guru bakacimpuang tadi, dénai maningkah jö harinai, basiui' limbubu datang, batapua' angin kiri kanan, mundam talayang masuä' aie, hambo mahimba tida' sampai." 

Bakato Poeti Andam Déwi : "Malah baitu katō guru, apo katenggang badan hambo, hanyo sabuah dè' guru: pasampai pasan hambo de' guru, kapadó ka' tuo hambo, ka' tuo Soetan Manangkérang ; suruăh-suruah turuti hambo kahilië, hambo kahilië ka muaro. Kini ba'itulah de' guru, jangan kito tula' balakang, bajalan guru dahulu, na' hambo tingga disiko. Hitam babauă jö kudarang, patinyo tingga atèh pinggan : nan surang babalie' pulang, nan surang tingga di tapian."

Lorong ka Poeti Andam Déwi, lah bajalan inyo kahiliě, bajalan mamasie sajo, bajalan taranju-anju, rambui' nan panjang tagérai juo, manangih sapanjang jalan, mamaki' mahimbau mundam, mundam tarénang-rénang juo. Mancalie'lah kahilie, tampa'lah urang surang. Ado sabanta sakutiko, sampailah inyo ka urangtu, mahimbau inyo disanan : "O datoeă' urang mangaie ! ambie'lah mundam hambo hanyui', kò' le mundam tuan ambie' pulangkan sado manie' sajo, ambie' isinyo sapaduo !" nankan katönyö Andam Déwi.

Bakato oerang pangaie : "ba' apolah hambo kamangambie' ? Kaie hambo sadang manganai, ragó mamunta tali kaiě, mundam tadorong aie hilie." 

Bakato pulo Andam Déwi : "Malang cilako badan datue', barapo bana bali ikan, sabantua' cincin lé kabalun, salaua galang le ta' sampai."

Bajalan juo Andam Déwi, mahiliekan aie nan gadang. Ado sabanta pajalanan, tampa' pulo urang manjalo, mahimbau pulo Andam Déwi : "O datoea' urang manjalo, tolonglah mundam hambo hanyui', asa le mindam datua' ambie', pilangkan sajo manie' hambo, ambie' isinyo sapaduó," nankan katonyo Andam Déwi. 

Lalu manjawab urang manjalo : "Tarumi' hambo kamaambie', rago mangumpa-ngumpa jalo, ikan lah lari masuă' bungka, mundam tadórong juo hilie." 

Bakato pulo Andam Déwi : "Iolah binguăng datoeă' nangkö, iölah bodoh datoea' nangko, ko' diambie' mundam hambo, ambi'lah isinyo sapaduo, barapo bana bali ikan, salaua galang balun cukui', sabantua' cincin balun sampai." 

Bajalan juo Andam Déwi, ta' jalan mamasie' lai, bajalan manapi rimbo, sikaduduă' barumpun-rumpun, hilalang batumpa'-tumpa', tumbuah capo babatang-batang, lintabuang ba' bayam tumbuah, jilatang bahalai-halai. Mamandang inyo kahilie, disangko buki' nan mambateh. Lah hampiang inyo kasanan, kirinyo batang mahalintang. Disinan badan mungko rusuăh, habihlah tinggang jo bicaro, batang gadang bukan kapalang; disaludua' randah amè', kadipanje' randah bana, upa jó taduǎng dibawahnyó, dicari ujuäng jo pangka, pangkanyo jauah dalam rimbo, ujuangnyo sampai kalautan. Dititih batang nan pantai, panyangè' salo manyalo, basal jo duri rótan; tasangkui rambui' nan panjang, mamakie' si Andam Déwi, marauang sampai kalangi'. 

Ditapuă' dado nan mipih, tagulampai jari nan haluih, mangasan jari nan sapuluah, sabaleh jo kusan cincin. Lah lapèh inyo dari sanan, bajalan juo inyo kahilie, tibo di padang rang gubalo, mamandang sambie kalautan, laui' taruih bagai caramin, bakato inyo disanan, bakato sambie baibarat : "Doeri una' bajunjuang na', una' bajunjuăng duri rótan; dipandang laui' nyo jina', kironyo tanang mahanyui'kan." 

Duduă' mamanuang inyo sanan, bapiki-pikie surang diri, takana inyo jo ka' tuo, ka' tuo Soetan Manangkérang. Ko' pasan lai basampaikan, lah patui' jauah baturui'i, lah patui' hilang bacari, ka' tuo mangapo kõlah kini !" nankan katönyo Andam Déwi, bakato sambie manangih, aie mato badarai-darai, ba' manie' putuih talinyo, ba' intan putuih pangarang.

Mancalie' sambie kakanan manjaram candonyo padi tabi', lah nampa' urang dibawah kayu, sadang maniui'-niu'i api, kirönyó urang gubalo; bajalan inyo kasanan, sambie mahimbau orang gubalo, bakato sambie manangih : "Tolong hai hambo de' datoeă', ambie' kan mundam hambo hanjui', asa lé dape' mundam hambo, tarie' isinyo sapaduo." 

Manjawab urang gubalo : "Rumi'lah hambo kamanólong, kabau hambo kö' makan padi, mudie' lurah rimbonyo guntuang kabau hambo baséra'-séra'." 

Bakato Poeti Andam Déwi : "Kò' tida' datoea' amuah manolong, kini ba'itulah de' datoeă', paci' are' pitaruah hambo : kò' lai urang manuruti, ko' lai urang mancari, ko' lai urang batanyo, katokan sajo kato bana, usah datoea' lupo-lupokan; ko' salórong diri hambo, di hari sahari nangko, ajalullah raso kasampai, sukatan raso kapanuah, janjian raso kasampai; kini ba' itulah de' tuan, bari api hambo sakète', hambo maminta' pado Allah bakauă tantang nan kiramat !"

Lalu diambie' malah api, taga' kajungui tabiêng tinggi, dipanggang kumayan putiah, karatan kumayan baruih, manyaru inyo disanan, barakat nènè' jo muyang, barakat ayah jo bundo, ayah den lai asa rajo, mandé den lai asa puti." 

Manantang inyo kagunuang, mangadap inyo kabilat, dijunjuang jari nan sapuluăh, barambuihlah angin dari tangah, tula' kan mundam katapi. Allah pun sudah manggara'kan, ado didalam nie' nantun, ikan rajo duo sajoli, sikuk banamo ikan garang, sikuk banamo ikan rajo. Lah sudah inyo baniat, untuang pun sudah maso itu, Allah nan juo manggara'kan, turunlah angin dari tangah, turun langkisau halimbubu, baranang mundam katapi, inyo datang mundam katangah, dipatah pimping sabatang, pangai' mundam nan hanyui'. Untuăng suratan Andam Déwi, jaraja' di tanah taban, simantuăng di pari' putuih, inggieran ana' barau-barau, bakèh bapija' nan lah taban, bakèh bagantuang nan lah putuih, mundam dape' badan tarambau. Ikan garang manyèmba mundam, ikan rayo manyèmba diri; hilang di mato rang gubalo, sapakie' tida' mamakie', sapatah tida' buliah kato. Manyasa urang gubalo: halaukan kabau nan duo, hilië ka Payo Kumbuah; hilang di mato de' nan duo, lapèh di jari nan sapuluah. 

Kaba baralieh hanyolai, aliah ka Soetan Manangkérang.

Bersambung ...

Tidak ada komentar:

Posting Komentar